تغییرات در صندوقهای ثروت حاکمیتی چهار کشور خلیج فارس از ابتدای سال جاری آغاز شده و به نظر میرسد که این تحولات در پاسخ به فشارهای مالی ناشی از جنگ در ایران صورت گرفته است. این مقامها تغییرات را به عنوان نشانهای از بلوغ نهادهای مالی خود معرفی کردهاند، اما هیچ یک به صراحت به جنگ ایران اشاره نکردهاند.
کاهش هزینهها و تغییر در استراتژیها
از اکتبر ۲۰۲۳، صندوقهای خلیج فارس شروع به کاهش هزینهها و تغییر به سمت فعالیتهای درآمدزا کردهاند. عربستان سعودی در نیمه اول سال با کسری ۱۶۰ میلیارد ریالی (۴۲.۶ میلیارد دلار) مواجه شد که بدترین وضعیت مالی این کشور از سال ۲۰۱۶ به شمار میرود. صندوق سرمایهگذاری عمومی (PIF) که به طور سنتی از درآمدهای نفتی تأمین مالی میشد، اکنون به دنبال منابع مالی مستقل است.
بیشتر بخوانید: امین ناصر: ذخایر جهانی نفت به طرز نگرانکنندهای کم شده است
PIF در ژانویه ۲ میلیارد دلار از صکوک، نوعی گواهی مالی، را به فروش رساند و در ماه مه رکورد ۷ میلیارد دلار وام را بهدست آورد. این سرمایه به شرکتهای متعلق به PIF اختصاص مییابد که برخی از آن را بهعنوان سود و مالیات به خزانه دولت برمیگردانند.
تغییر در ساختار صندوقها
کویت نیز به تازگی قانونی را تصویب کرده که به خزانهداری اجازه میدهد از صندوق نسلهای آینده وام بگیرد. این تغییرات در حالی رخ میدهد که دبیرخانههای اقتصادی کشورهای خلیج فارس در حال تحکیم قوانین و مقررات اقتصادی خود هستند. به عنوان مثال، در سپتامبر، کمیته صندوق سرمایهگذاری عمومی عربستان سعودی به شدت هزینهها را در بیش از ۱۰۰ شرکت کاهش داد و پروژهها را متوقف کرد.
در قطر، نخستوزیر حدود یکسوم از صندوق حاکمیتی ۵۸۰ میلیارد دلاری را به پلتفرمی به نام «سرمایهگذاری دوحه» اختصاص داد. این پلتفرم مأموریت دارد که به قهرمانان ملی کمک کند و بازارهای سرمایه را عمیقتر کند.
در ابوظبی، صندوق ثروت ADQ به یک نهاد جدید به نام L’imad ادغام شد و به دنبال جذب سرمایه از سرمایهگذاران خارجی برای تأمین مالی پروژههای جدید است.
این تحولات نشاندهنده تلاش کشورهای خلیج فارس برای مدیریت بهتر منابع مالی و کاهش وابستگی به درآمدهای نفتی است. با وجود فشارهای مالی ناشی از جنگ، این کشورها به دنبال ایجاد سرمایهگذاریهای جدید و جذب سرمایههای خارجی هستند.
بیشتر بخوانید: گروه هفت برای کاهش قیمتها ۱۰۰ میلیون بشکه نفت و دیزل آزاد میکند · ائتلاف مکه با کمک نظامی ترکیه و پاکستان به عربستان سعودی وارد فاز عملیاتی شد
الجزارا فارسی
روایت خاورمیانه



