عراق به تازگی برنامهای را برای افزایش کنترل دولت بر گروههای شبهنظامی خود اعلام کرده است. این برنامه به دستور علی الزیدی، نخستوزیر عراق، با مهلت نهایی ۳۰ ژوئن ۲۰۲۷ اجرا خواهد شد. هدف این برنامه، محدود کردن توانایی عمل مستقل این گروهها و ادغام برخی از اعضای آنها در ساختارهای دولتی است.
نقشه راه کنترل گروههای شبهنظامی
با خروج نیروهای آمریکایی از عراق، بغداد در حال تلاش برای به دست گرفتن کنترل بیشتری بر روی گروههای شبهنظامی قدرتمند این کشور است. به گفته الزیدی، این روند به صورت مرحلهای اجرا خواهد شد و برنامهای ۹۰ روزه برای توقف فعالیتهای نظامی از ۳۰ سپتامبر آغاز شده است. در این مدت، نیروهای آمریکایی نیز متعهد به عدم انجام حملات نظامی به گروههای شبهنظامی در عراق شدهاند.
بیشتر بخوانید: میلورد دودیک، رهبر صربهای بوسنی، بوسنی را در آستانه انتخابات 'مرده' خواند
پس از این دوره سهماهه، گروههای شبهنظامی که بسیاری از آنها پیشتر تحت پرچم نیروهای بسیج مردمی (PMF) عمل میکردند، باید به تدریج سلاحهای خود را تحت کنترل دولت قرار دهند. با این حال، جزئیات روشهای عملیاتی این برنامه هنوز به وضوح مشخص نیست.
چالشهای موجود و واکنش گروهها
نوری المالکی، رهبر ائتلاف دولت قانون و نخستوزیر سابق عراق، در تاریخ ۲ سپتامبر اعلام کرد که این فرایند به معنای خلع سلاح به معنای سنتی نیست، بلکه کنترل و محدود کردن سلاحها توسط دولت است. او همچنین اشاره کرد که این فرایند ممکن است شامل تمامی نوع سلاحها نباشد و بر سلاحهایی که میتوانند علیه اهداف خارجی و داخلی استفاده شوند، متمرکز خواهد بود.
گروههای مسلح مرتبط با ایران در عراق در سالهای اخیر حملات موشکی و پهپادی به منافع آمریکایی و زیرساختهای استراتژیک در منطقه انجام دادهاند. هدف این برنامه، محدود کردن توانایی این گروهها برای انجام اقدامات نظامی یکجانبه فراتر از مرزهای عراق است و کاهش خطرات ورود عراق به ناآرامیهای منطقهای را در پی خواهد داشت.
گروههایی مانند عصائب اهل الحق و کتائب امام علی در ماه ژوئن اعلام کردند که سلاحهای خود را تحت کنترل دولت قرار میدهند، اما دیگر گروههای سختگیر مانند حرکات حزبالله النجباء و کتائب حزبالله به دلیل وجود نیروهای آمریکایی در عراق از خلع سلاح خودداری کردهاند. آنها در اواخر اوت شرایطی را برای تسلیم سلاحها پیشنهاد کردند و اعلام کردند که تنها فعالیتهای نظامی را در برابر هواپیماهای متخاصم متوقف خواهند کرد.
عراق همچنین در حال تلاش برای ادغام جنگجویان برخی از شبهنظامیانی است که خارج از PMF فعالیت میکنند. الزیدی در مصاحبهای در اواخر سپتامبر گفت که هدف او «پایان دادن به وجود این گروهها به عنوان نهادهای مستقل» است. با این حال، پذیرش این پیشنهاد از سوی گروهها نیاز به تضمینهایی دارد که بغداد آماده است از منافع آنها محافظت کند.
عراق به دلیل وجود گروههای شبهنظامی با وابستگیهای متفاوت به ایران، با چالشهای سیاسی و اقتصادی متعددی روبرو است. این دینامیکها احتمالاً بر روند مذاکرات بین گروهها و بغداد تأثیر خواهد گذاشت.
بیشتر بخوانید: مصر در برابر چالشهای امنیتی دریای سرخ و تنشهای حوثیها · مقتدی صدر خواستار غرامت آمریکا به عراقیها در پی خروج نیروها شد
الجزارا فارسی
روایت خاورمیانه



