فشارهای آفریقا برای اصلاح شورای امنیت سازمان ملل در مجمع عمومی ۸۱

ابوجا، نیجریه – درخواست‌های مکرر آفریقا برای نمایندگی دائمی در شورای امنیت سازمان ملل بار دیگر در کانون توجهات قرار گرفته است. در مجمع عمومی ۸۱، رهبران آفریقایی با تأکید بر ضرورت اصلاح این نهاد، خواستار افزایش کرسی‌های دائمی برای قاره خود شدند. این درخواست‌ها در حالی مطرح می‌شود که پنج عضو دائمی شورای امنیت از زمان تأسیس آن در سال ۱۹۴۵ تغییر نکرده‌اند.

دعوت به اصلاحات در شورای امنیت

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، در آخرین سخنرانی خود در این مجمع، بار دیگر خواستار اصلاحات در شورای امنیت شد و گفت که این نهاد باید نماینده‌تر باشد و واقعیت‌های جغرافیایی-سیاسی امروز را بهتر منعکس کند. وی بر لزوم افزایش مشارکت کشورهای مختلف در این شورای مهم تأکید کرد.

بیشتر بخوانید: نشست رؤسای ستاد ارتش عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان در ریاض

کشور نیجریه، به نمایندگی از رئیس‌جمهور بولاتینوبو، توسط کاشیم شتیمه، معاون رئیس‌جمهور، خواستار حداقل دو کرسی دائمی برای آفریقا با حق وتو شد. شتیمه همچنین بر ضرورت اختصاص پنج کرسی غیر دائمی به این قاره تأکید کرد.

چالش‌های پیش‌رو در دستیابی به نمایندگی

جان ماهاما، رئیس‌جمهور غنا، در این راستا گفت: «اصلاح شورای امنیت یک لطف به آفریقا نیست؛ بلکه یک ضرورت برای مشروعیت و بقا سازمان ملل است.» این درخواست‌ها ابعاد گسترده‌تر خواسته‌های آفریقا را نشان می‌دهد، اما تبدیل این خواسته‌ها به توافقی که ساختار شورای امنیت را تغییر دهد، همچنان یک چالش بزرگ باقی مانده است.

شورای امنیت شامل ۱۵ عضو است که پنج نفر از آن‌ها دائمی و شامل چین، فرانسه، روسیه، بریتانیا و ایالات متحده هستند. این پنج کشور دارای حق وتو هستند که به آن‌ها اجازه می‌دهد هر قطعنامه‌ای را مسدود کنند. در حال حاضر هیچ کشور آفریقایی دارای یک کرسی دائمی در این شورا نیست.

با این حال، آفریقا در بسیاری از فعالیت‌های شورای امنیت نقش مرکزی دارد. در سال ۲۰۲۵، شورای امنیت ۴۴ قطعنامه تصویب کرد که ۲۴ مورد از آن‌ها تحت فصل هفتم منشور سازمان ملل بوده که شامل اقداماتی مانند تحریم‌ها و مجوز استفاده از نیروی نظامی می‌شود. از این ۲۴ قطعنامه، ۱۸ مورد مربوط به آفریقا بود.

ابراهیم گمباری، وزیر خارجه پیشین نیجریه، به این نکته اشاره کرد که وضعیت کنونی فقط یک مسئله جغرافیایی نیست. او معتقد است که «وضعیت کنونی واقعاً به تغییر علاقه‌ای ندارد». گمباری همچنین به چالش‌های موجود در پذیرش نامزدها برای دبیرکلی اشاره کرد و گفت که این فرایند به تأیید هر یک از پنج کشور دائمی نیاز دارد، که نشان‌دهندهٔ عدم تمایل آن‌ها به relinquish privileges خود است.

فرایند مذاکرات بین‌دولتی برای اصلاح شورای امنیت از سال ۲۰۰۸ آغاز شده است و این مذاکرات شامل اندازه شورای امنیت، دسته‌های عضویت، نمایندگی منطقه‌ای و حق وتو می‌شود. این مذاکرات تاکنون بدون توافق در مورد سؤالات کلیدی ادامه یافته است.

در نهایت، حتی اگر توافقی بر سر اینکه چه کشورهایی باید نمایندگی آفریقا را بر عهده بگیرند، حاصل شود، مسئلهٔ حق وتو همچنان باقی خواهد ماند. اجماع اجباری آفریقایی‌ها برای داشتن حقوق و امتیازات مشابه با اعضای دائمی موجود، چالشی دیگر در مسیر اصلاحات خواهد بود.

بیشتر بخوانید: رجب طیب اردوغان: پیمان مکه علیه ایران نیست · دیدار دوجانبه رجب طیب اردوغان و دونالد ترامپ در نیویورک برگزار نشد