الجزارا فارسی
روایت خاورمیانه 
پیمان مکه، توافق امنیتی میان عربستان، ترکیه و پاکستان، در ۷ اوت ۲۰۲۶ به امضا رسید. این پیمان بهویژه در بند مهم خود، حمله به یک عضو را حمله به همه تلقی میکند. اما نخستین آزمون این پیمان با حملات موشکی و پهپادی یمن به عربستان در ۸ سپتامبر ۲۰۲۶، ضعفهای ساختاری و بحران هویتی آن را آشکار کرد.
حملات یمن و واکنشهای سعودی
در تاریخ ۸ سپتامبر، نیروهای مسلح یمن با هدف قرار دادن شهرهای ابها، جیزان، خمیس مشیط و نجران، پاسخ حملات قبلی عربستان را دادند. مقامهای سعودی اعلام کردند که در این حملات ۷۳ نفر زخمی شدهاند. در حالی که حملات هوایی عربستان به یمن ادامه داشت، هیچ واکنش نظامی مشترکی از سوی سه کشور امضاکننده پیمان مکه مشاهده نشد. این سکوت، پرسشهای جدی را درباره فعال شدن این پیمان مطرح کرد.
بیشتر بخوانید: نورا اریکات در اعتراض به اوراق قرضه اسرائیل بازداشت شد
ابهام در تعهدات و مواضع متناقض
وزارت خارجه پاکستان در ۱۰ سپتامبر اعلام کرد که هیچ واکنش نظامی در دست بررسی نیست. اما خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، یک هفته بعد اظهار داشت که «مطلقاً هیچ ابهامی» در مورد تعهد پاکستان وجود ندارد و پیمان مکه شامل حال این کشور میشود. این دو موضع متناقض، نشاندهنده عدم توافق داخلی در تعریف «اجرای توافق» است.
متن عمومی توافق نیز پاسخ واضحی به این پرسشها نمیدهد. سازوکارهای هماهنگی سیاسی و نظامی پیشبینی شده، اما واکنش نظامی خودکار تعریف نشده است. این کمبود، در حالی که پیمان مکه ضد چه تهدیدی شکل گرفته، پرسشهای بیشتری را ایجاد میکند. آیا هدف دفاع جمعی در برابر هر حمله خارجی است یا مهار تهدیدهای خاص منطقهای؟
پاکستان بهعنوان یکی از اعضای اصلی این پیمان، در یک موقعیت پیچیده قرار دارد. این کشور از یک سو روابط نظامی و مالی نزدیکی با عربستان دارد و از سوی دیگر نمیتواند بهراحتی وارد جنگی شود که یک پای آن نیروهای همسو با ایران هستند. عاصم منیر، رئیس نیروهای دفاعی پاکستان، در سفر به ایران نیز خواستار همکاری تهران برای مهار حملات انصارالله شد که نشاندهنده تلاش اسلامآباد برای جداسازی دفاع از عربستان و مشارکت در عملیات تهاجمی است.
این محاسبات برای پاکستان حیاتی است. در سال ۲۰۱۵، پارلمان این کشور از پیوستن به جنگ تحت رهبری عربستان خودداری کرد و اکنون ورود مستقیم به جنگ میتواند فشار بر اقتصاد و امنیت داخلی را افزایش دهد. همچنین، جنگ با متحد ایران میتواند ناآرامیهایی را در مناطق مرزی ایجاد کند.
در نهایت، اولین آزمون پیمان مکه ضعفهای آن را به وضوح نمایان کرده است. تعهدات دفاعی بدون قواعد عملیاتی روشن، اتحاد سه کشور با محاسبات امنیتی متفاوت و ائتلافی که هنوز تعریف نکرده در برابر کدام تهدید باید بجنگد، چالشهای اساسی هستند. اگر پاکستان بتواند با تقویت پدافند و حفظ کانالهای ارتباطی با تهران از عربستان حمایت کند، پیمان مکه به یک سازوکار محدود دفاعی تبدیل خواهد شد. اما اگر ریاض دفاع جمعی را به مشارکت در حملات علیه یمن تعبیر کند، این ابهام میتواند نخستین شکاف جدی در ائتلافی باشد که هنوز هویت راهبردی خود را تثبیت نکرده است.
بیشتر بخوانید: بنسلمان برای مقابله با انصارالله یمن به اسرائیل روی آورد · شورای امنیت از طرفهای درگیر در یمن خواست تا به تلاشهای سیاسی ملل متحد کمک کنند
