کاهش ۱۰.۱ درصدی تولید ناخالص داخلی ایران در بهار ۱۴۰۲

تولید ناخالص داخلی ایران در بهار ۱۴۰۲ نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۱۰.۱ درصد کاهش یافته و این کاهش به‌غیر از بخش کشاورزی، تقریباً تمام بخش‌های عمده اقتصاد را دربرمی‌گیرد.

افت تولید در بخش نفت و گاز

بر اساس آمارهای منتشرشده، ارزش افزوده بخش استخراج نفت و گاز به قیمت‌های ثابت سال ۲۰۲۱، ۲۶.۴ درصد کاهش یافته و سهم این بخش از اقتصاد از ۲۶ درصد در بهار سال گذشته به ۲۱ درصد کاهش یافته است. داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد که ایران بین آوریل تا ژوئن، به‌طور متوسط روزانه حدود ۲.۶ میلیون بشکه نفت خام تولید کرده که این میزان بیش از ۲۰ درصد کمتر از مدت مشابه سال گذشته است.

بیشتر بخوانید: افزایش ترافیک کشتیرانی در تنگه هرمز به ۱۰ فروند در روز چهارشنبه

تولید روزانه نفت در تابستان نیز با کاهش بیشتری مواجه شده و به حدود ۲.۳ میلیون بشکه رسیده است. با توجه به محاصره دریایی ایران از سوی ایالات متحده از اواسط ژوئیه، پیش‌بینی می‌شود که انقباض اقتصادی ایران در تابستان به‌مراتب شدیدتر از بهار باشد.

کاهش ارزش افزوده گاز

در بخش توزیع گاز نیز ارزش افزوده به قیمت‌های ثابت سال ۲۰۲۱، بیش از ۲۱ درصد نسبت به سال گذشته کاهش یافته است. اسرائیل در تاریخ ۱۸ مارس، تاسیسات فرآوری گاز پارس جنوبی را هدف قرار داد؛ میدانی که حدود ۷۰ درصد گاز ایران را تأمین می‌کند. مقام‌های جمهوری اسلامی برآوردهای متفاوتی از کاهش تولید ارائه کرده‌اند که از روزانه ۱۰۰ میلیون تا ۲۳۰ میلیون مترمکعب متغیر است.

مرکز آمار نیز هنوز میزان دقیق گاز توزیع‌شده در بهار امسال را اعلام نکرده است، اما گزارش‌های قبلی نشان می‌دهد که در بهار سال گذشته، ایران روزانه حدود ۷۲۶ میلیون مترمکعب گاز فرآوری‌شده تولید و وارد شبکه کرده بود. با در نظر گرفتن کاهش ۲۱ درصدی ارزش افزوده این بخش، برآورد می‌شود که گاز عرضه‌شده به شبکه داخلی در بهار امسال به حدود ۵۷۳ میلیون مترمکعب رسیده باشد.

فصل سرد و کمبود گاز

این کاهش در آستانه زمستان اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا ایران در ماه‌های سرد با کسری شدید گاز روبه‌رو است و در دوره‌های اوج مصرف، این کمبود می‌تواند به روزانه ۲۵۰ میلیون مترمکعب برسد. دولت به دلیل افزایش مصرف خانگی، ناچار به محدود کردن عرضه گاز به صنایع، نیروگاه‌ها و مجتمع‌های پتروشیمی شده است.

افزایش صادرات به ترکیه

با وجود کاهش گاز واردشده به شبکه داخلی، صادرات گاز ایران به ترکیه در فاصله آوریل تا ژوئن ۲۷ درصد افزایش یافته و به روزانه ۳۰ میلیون مترمکعب رسیده است. این افزایش ممکن است به دلیل کاهش مصرف داخلی در ماه‌های گرم و همچنین کاهش شدید مصرف گاز صنایع و بخش پتروشیمی به‌دلیل جنگ باشد.

بر اساس داده‌ها، در بهار سال گذشته بخش پتروشیمی روزانه حدود ۸۲ میلیون مترمکعب و صنایع حدود ۳۹۷ میلیون مترمکعب گاز مصرف می‌کردند. این دو بخش در مجموع حدود ۷۵ درصد فروش داخلی گاز را تشکیل می‌دهند.

با توجه به اینکه اسرائیل در جریان جنگ، بخش‌هایی از مجتمع‌های پتروشیمی عسلویه و ماهشهر را هدف قرار داده است، مصرف گاز این صنایع به‌طور قابل‌توجهی کاهش یافته و بخشی از گاز برای صادرات آزاد شده است.

چالش‌های آینده

وضعیت کنونی با کاهش دما می‌تواند به‌سرعت تغییر کند. مصرف گاز خانگی در پاییز تقریباً به دو برابر سطح بهار می‌رسد و در زمستان بیش از سه برابر خواهد شد. بر اساس آمار، خانوارها در زمستان گذشته ۴۹ درصد کل گاز مصرفی ایران را به خود اختصاص دادند. بنابراین، با کاهش تولید ناشی از آسیب‌های جنگ و افزایش شدید تقاضای خانگی، هنوز مشخص نیست که ایران بتواند در ماه‌های آینده همزمان با تأمین نیاز داخلی، سطح کنونی صادرات گاز خود به ترکیه و عراق را نیز حفظ کند.

بیشتر بخوانید: توافق تاریخی شهردار ممدانی با DoorDash برای پرداخت‌های معوقه به کارگران · پیش‌بینی خطرناک رئیس‌جمهور پزشکیان: جنگ آمریکا و اسرائیل، اقتصاد ایران را به مرز بحران کشاند