ترکیه با توجه به تعهدات جدیدی که در چارچوب پیمان دفاعی مکه در قبال عربستان سعودی پذیرفته است، ممکن است بیش از گذشته در معرض کشیدهشدن به رویارویی با حوثیهای یمن قرار گیرد. این رویارویی، در صورت وقوع، میتواند پیامدهایی فراتر از میدان یمن داشته باشد و مسیرهای تأمین نظامی، تجاری و انرژی ترکیه در دریای سرخ را مختل کند.
اهمیت استراتژیک دریای سرخ
حضور نظامی و اقتصادی ترکیه در شاخ آفریقا، بهویژه در سومالی، تا حد زیادی به دسترسی امن دریایی از مسیر سوئز و دریای سرخ وابسته است. با وجود این، ترکیه هنوز پیمان دفاعی مکه را تصویب نکرده و انتظار میرود این موضوع در ماه اکتبر در پارلمان بررسی شود. ادامه حملات حوثیها علیه عربستان و مشارکت اخیر آنکارا در ائتلاف چندملیتی دفاع دریایی به رهبری ریاض، احتمال قرار گرفتن ترکیه در موقعیتی را افزایش داده که نوعی مواجهه با حوثیها را اجتنابناپذیر کند.
بیشتر بخوانید: بنیامین نتانیاهو و انتشار ویدیوهای انتخاباتی از لبنان
محدودیتهای درگیری مستقیم
با وجود این، ارزیابی کارشناسان منطقهای نشان میدهد که آنکارا تمایلی به درگیری مستقیم با حوثیها ندارد. ترکیه بهجای ورود مستقیم به جنگ، میتواند از روابط خود با عربستان و ایران برای کاهش تنش استفاده کند و همزمان تجهیزات نظامی در اختیار ریاض قرار دهد تا توانایی این کشور برای دفاع در برابر موشکها و پهپادهای شلیکشده از یمن افزایش یابد. یک مقام ترک نیز تأکید کرده است که ریاض تاکنون بهطور رسمی از آنکارا بر اساس پیمان مکه درخواست کمک نکرده است.
مسئله اصلی برای ترکیه، تنها احتمال ورود به یک درگیری نظامی نیست؛ بلکه هزینههایی است که حتی تشدید محدود تنش در دریای سرخ میتواند برای جاهطلبیهای نظامی، تجاری و انرژی آنکارا ایجاد کند. بابالمندب، دروازه ارتباطی ترکیه با شرق آفریقا و مسیر دسترسی آن به بازارهای چین و هند است. هرگونه محدودیت بر کشتیرانی ترکیه میتواند زمان حملونقل و هزینه تجارت را افزایش دهد.
نفوذ ترکیه در سومالی
اهمیت این موضوع در مورد سومالی بسیار بیشتر است. ترکیه طی سالهای گذشته حضور گستردهای در این کشور ایجاد کرده است؛ از سفارت و پایگاه آموزش نظامی در موگادیشو گرفته تا فعالیتهای اکتشاف نفت در آبهای سومالی. بخش مهمی از تجهیزات و نیازهای این فعالیتها از ترکیه و از طریق مسیر سوئز ـ دریای سرخ تأمین میشود. در شرایطی که تهدید دزدی دریایی در نزدیکی سواحل سومالی بار دیگر در حال افزایش است، اختلال در بابالمندب میتواند «خط مستقیم میان آنکارا و موگادیشو» را تهدید کند.
ترکیه هماکنون نیز حضور دریایی قابل توجهی در این منطقه دارد. ناوهای این کشور از یک کشتی اکتشاف انرژی در سواحل سومالی حفاظت میکنند و آنکارا بهطور جداگانه در مأموریت ضد دزدی دریایی تحت حمایت سازمان ملل در خلیج عدن نیز مشارکت دارد. بنابراین، امنیت دریای سرخ و بابالمندب برای ترکیه صرفاً مسئلهای تجاری نیست و مستقیماً با استمرار حضور راهبردی آن در شاخ آفریقا ارتباط دارد.
پیامدهای سیاسی و امنیتی
ورود مستقیم به جنگ با حوثیها میتواند پیامدهایی بسیار فراتر از دریای سرخ داشته باشد. گزارشها حاکی از آن است که ترکیه هنوز حوثیها را در فهرست سازمانهای تروریستی خود قرار نداده و این موضوع امکان برقراری کانالهای ارتباطی با این گروه را باز میگذارد. همچنین، جامعه یمنی قابل توجهی که در استانبول و دیگر شهرهای ترکیه زندگی میکنند، میتواند برای آنکارا سرمایه سیاسی ایجاد کند و امکان ایفای نقش فعالتر در تلاشهای دیپلماتیک برای پایان دادن به جنگ یمن را فراهم آورد.
کارشناسان معتقدند ترکیه میتواند به ریاض تجهیزات نظامی، سامانههای پدافند هوایی و پهپاد ارائه دهد، بدون آنکه مستقیماً وارد خاک یمن شود. به این ترتیب، ترکیه در تلاش است تا از مداخله مستقیم خودداری کند و در عین حال به تعهدات دفاعی خود پایبند بماند.
بیشتر بخوانید: محمد ایرانی: عقبنشینی اسرائیل از لبنان به زودی ممکن نیست · حوثیهای یمن به تأسیسات آرامکو و پایگاه هوایی عربستان حمله کردند
الجزارا فارسی
روایت خاورمیانه



