عراق، کشوری که به شدت به واردات وابسته است، اکنون با چالشهای اقتصادی بیسابقهای مواجه است. علی الزیدی، نخستوزیر عراق، در روزهای اخیر اعلام کرد که کشورش حدود ۶۰ میلیارد دلار از درآمدهای نفتی خود را به دلیل جنگ ایران از دست داده است. این جنگ که از اواخر فوریه آغاز شده، به اختلال در جریان تجارت در تنگه هرمز منجر شده است، جایی که بخش عمدهای از تجارت عراق با دیگر کشورها صورت میگیرد.
کاهش درآمدهای نفتی و تأثیر بر بازار
الزیدی در سخنان خود تأکید کرد که عراق در حال حاضر با چالشهای اقتصادی غیرعادیای روبرو است. درآمدهای نفتی که بیش از ۹۰ درصد بودجه فدرال عراق را تشکیل میدهند، به شدت تحت تأثیر جنگ قرار گرفته و صادرات نفت به میزان قابل توجهی کاهش یافته است. عراق در حال حاضر قادر به صادرات حدود ۹۰ درصد از نفت خود از طریق مسیرهای معمول خود در خلیج فارس نیست. این اختلال بر زنجیرههای تأمین نیز تأثیر گذاشته و زمان و هزینههای حمل و نقل را برای کسب و کارها و مصرفکنندگان عراقی افزایش داده است.
بیشتر بخوانید: توافق تاریخی شهردار ممدانی با DoorDash برای پرداختهای معوقه به کارگران
افزایش قیمتها و فشار بر دینار عراقی
علاالدین سلیبی، مالک یک سوپرمارکت در بغداد، اعلام کرد که درصد کالاهای وارداتی در فروشگاهش به ۷۰ درصد کاهش یافته است. او افزود که قیمت کالاهای وارداتی بین ۲۵ تا ۳۰ درصد افزایش یافته است. این افزایش قیمتها تنها به اختلالات در خلیج فارس مربوط نمیشود، بلکه زمانهای طولانیتری برای تحویل کالاهایی که از چین وارد میشوند و همچنین هزینههای بالاتر سوخت و حمل و نقل، به ویژه در تجارت با ترکیه، نیز نقش داشتهاند. برخی از تجار نیز از تاخیرهای قابل توجهی در واردات کالاها از چین خبر دادهاند که گاهی به سه ماه میرسد.
این بحران همچنین فشار زیادی بر دینار عراقی وارد کرده و ارزش آن در برابر دلار آمریکا کاهش یافته است. در بازار غیررسمی، قیمت دلار به حدود ۱۶۰۰ دینار رسید و سپس به ۱۵۷۵ کاهش یافت. پیش از جنگ، نرخ دلار حدود ۱۵۴۰ دینار بود. فاصله وسیع بین نرخ رسمی و بازار غیررسمی برای کسب و کارها و مصرفکنندگان عدم قطعیت ایجاد کرده و بار مالی بیشتری بر دوش آنها گذاشته است.
دولت عراق همچنین با نگرانیهایی درباره دسترسی و انتقال دلارهایی که بغداد از طریق درآمدهای نفتی خود دریافت میکند، دست و پنجه نرم میکند. با سقوط رژیم صدام حسین در سال ۲۰۰۳، درآمدهای نفتی عراق در حساب ویژهای در ایالات متحده نگهداری میشد و سپس به بغداد منتقل میشد. این سیستم نظارت زیادی به واشنگتن بر روی جریان دلارها به عراق میدهد. در آوریل، دولت ترامپ ارسال نقدی فیزیکی از این حساب به عراق را متوقف کرد و تنها انتقالهای الکترونیکی دلار را آزاد گذاشت.
با ادامه جنگ و کاهش درآمدهای نفتی، فشار بر مالیات عراق به شدت افزایش یافته است. مظهر محمد صالح، مشاور مالی نخستوزیر عراق، در یک مصاحبه تلویزیونی اعلام کرد که ذخایر ارزی بانک مرکزی عراق از حدود ۱۰۶ میلیارد دلار در پیش از جنگ به تقریبا ۸۰ میلیارد دلار تا اواخر اوت کاهش یافته است.
اقتصاددانان بر این باورند که این بحران نقاط ضعف ساختاری دیرینهای را در اقتصاد عراق نمایان کرده است، به ویژه وابستگی آن به درآمدهای نفتی و کالاهای وارداتی. زیاد الهاشمی، پژوهشگر دکتری در اقتصاد بینالملل، اظهار کرد که این بحران عدم تعادلهای عمیق ساختاری در اقتصاد عراق را نشان داده و به وضوح عدم وجود تدابیر مؤثر برای محافظت از اقتصاد در زمانهای بحرانی را نمایان میسازد.
بیشتر بخوانید: دولت ترامپ ۵ میلیارد دلار برای بازسازی زیرساختهای انرژی خلیج فارس پیشنهاد کرد · دولت ترامپ با استقبال گرم از شی جینپینگ، روابط چین و آمریکا را به چالش کشید
الجزارا فارسی
روایت خاورمیانه



