در دنیای سینما، هر اثر هنری میتواند به سلاحی برای بیان و انتقاد تبدیل شود، اما گاه این سلاح به دو لبه تیز برمیگردد. ایلیا خرجانوسکی، کارگردان روسی فیلم DAU، به تازگی در کانون توجهات قرار گرفته است. این فیلم که به زندگی فیزیکدان برنده نوبل، لِو لاندو، میپردازد، به خاطر انتخابهای جنجالی بازیگرانش و عدم موضعگیری آنها در قبال جنگ اوکراین مورد انتقاد قرار گرفته است.
انتقادها و سکوت
فیلم DAU در جشنواره ونیز به نمایش درآمد و در این میان، تئودور کُرنتزیس، رهبر ارکستر یونانی-روسی که در این فیلم نقش اصلی را بازی میکند، به خاطر عدم انتقاد از جنگ روسیه علیه اوکراین، به شدت تحت فشار است. در واکنش به این انتقادات، خرجانوسکی اظهار داشت: "هر کسی باید بهای انتخابهایش را بپردازد." این جمله به وضوح نشان میدهد که کارگردان به بازیگرش وفادار است و ترجیح میدهد به جای انتقاد از مواضع او، به تبعات انتخابهایش اشاره کند.
چالشهای هنری در زمانه بحران
تضاد بین هنر و سیاست، همواره موضوعی بحثبرانگیز بوده است. فیلم DAU به عنوان یک اثر هنری، ممکن است از نظر برخی به عنوان سکوت در برابر ناعدالتیها تلقی شود. به خصوص در شرایطی که جنگ و بحرانهای انسانی در سرتاسر جهان به شدت در حال گسترش هستند. آیا سکوت هنرمندان در برابر این مسائل، به معنای حمایت از وضعیت موجود است یا به نوعی محافظهکاری هنری تبدیل شده است؟
با این حال، انتخاب خرجانوسکی برای عدم قضاوت درباره مواضع بازیگرش، ممکن است بازتابی از واقعیتهای پیچیده دنیای هنر باشد. آیا در نهایت، هنرمندان باید برای حفظ آزادی بیان خود، بهای گزافی بپردازند؟ این سوالی است که با تماشای فیلم DAU و بررسی واکنشها به آن، ممکن است به ذهن بسیاری خطور کند.
الجزارا فارسی
روایت خاورمیانه



