توافق مکه و تغییر معادلات تهران و آنکارا

توافق مکه که میان ترکیه، عربستان سعودی و پاکستان به امضاء رسیده، معادلات سیاسی و اقتصادی در خاورمیانه را دستخوش تغییر کرده است. هم‌زمان با این تحولات، محدودیت‌های اخیر برای پروازهای ایرانی و لغو مجوز فعالیت شعبه بانک ملت در ترکیه، پرسش‌هایی جدی درباره آینده روابط تهران و آنکارا ایجاد کرده است.

رویکرد ترکیه به ایران؛ همکاری یا رقابت؟

علی حیدری، کارشناس مسائل ترکیه، در واکنش به این تغییرات گفت که باید روابط دو کشور را بر اساس منافع ملی آن‌ها بررسی کرد. وی تصریح کرد که ترکیه نه به‌عنوان دوست و نه به‌عنوان دشمن ایران، بلکه به‌عنوان رقیب عمل می‌کند و همواره در پی منافع خود است. به عنوان مثال، همکاری دو کشور در برابر طرح جدایی اقلیم کردستان عراق نشان‌دهنده این واقعیت است.

بیشتر بخوانید: مستند "سازمان ملل غیرمتحد" ناتوانی نظام بین‌الملل در غزه را بررسی می‌کند

با این حال، در بحران سوریه، رقابت میان دو کشور به وضوح دیده می‌شود. حیدری معتقد است که سقوط دولت بشار اسد با همکاری ترکیه، اسرائیل و آمریکا شکل گرفته و این نشان‌دهنده چالشی جدی در روابط دوجانبه است.

پیام‌های سیاسی تصمیمات اخیر آنکارا

محدودیت‌های جدید ترکیه در حوزه پروازهای هوایی و همچنین لغو مجوز فعالیت بانک ملت به نوعی نشان‌دهنده تبعیت آنکارا از تحریم‌های آمریکا است. این اقدام در آستانه نشست سازمان ملل و دیدار اردوغان با مقامات آمریکایی صورت گرفته و به‌نوعی پیامی به واشنگتن محسوب می‌شود. حیدری بیان کرد که اردوغان تلاش دارد با این اقدامات، امتیازاتی از جمله فروش جنگنده‌های اف-۱۶ و بازگشت ترکیه به پروژه اف-۳۵ را از آمریکا دریافت کند.

ترکیه هم‌اکنون در حال رعایت بخشی از تحریم‌های آمریکا است، به‌ویژه در خصوص پروازهای باری و برخی پروازهای مسافربری. این اقدامات بیانگر تمایل آنکارا به حفظ منافع خود در شرایط متغیر است.

توافق مکه و آینده روابط ایران و ترکیه

توافق مکه به‌عنوان یک توافق سه‌جانبه، در حال حاضر در حال اجراست و به نظر می‌رسد ترکیه به‌ویژه در زمینه حمایت سیاسی و نظامی از عربستان سعودی، نقش فعالی خواهد داشت. حیدری پیش‌بینی می‌کند که ترکیه ممکن است در آینده نزدیک به تأمین تسلیحات و اطلاعات نظامی برای عربستان بپردازد، اما احتمال اعزام نیروهای نظامی به این کشور یا یمن کم است.

این توافق به ترکیه این امکان را می‌دهد که از منافع سیاسی و اقتصادی خود بهره‌برداری کند، در حالی که از حساسیت‌های داخلی ناشی از ورود مستقیم به جنگ نیز جلوگیری کند. به‌طور کلی، ترکیه با اتخاذ این رویکرد می‌تواند در عین حفظ روابط با عربستان، از نگرانی‌های داخلی خود نیز کاسته و به‌نوعی بر قدرت خود در معادلات منطقه‌ای بیفزاید.

بیشتر بخوانید: ایران توانمندی‌های دفاعی کلیدی خود را به تأسیسات زیرزمینی منتقل کرد · تأثیر جنگ ایران بر وضعیت اقتصادی پاکستان، ترکیه و مصر