بنگلادش در دو سال گذشته با استفاده از انبههای باارزش هاریبانگا، ماهی هیلسا، پارچههای جامدانی و ساریهای تنگایل تلاش کرده است تا روابط خود با هند را از سردی دائمی دور نگه دارد. این تلاشها در راستای حفظ درهای ارتباطی و جلوگیری از تنشهای موقتی بود، اما با گذشت زمان، واقعیتهای ژئوپلیتیکی سردی خود را نشان میدهد.
چالشهای دیپلماتیک پس از قیام مردمی
پس از قیام گستردهای که از جولای ۲۰۲۴ در بنگلادش آغاز شد و رژیم شیخ حسینه را که به طور فزایندهای اقتدارگرا شده بود، سرنگون کرد، این کشور به دنبال جلوگیری از تنشهای شدید با هند بود. در این راستا، بنگلادش به ابزارهای دیپلماتیک نرم روی آورد. برنامههای فرهنگی، نمایشگاههای نساجی، جشنوارههای هیلسا و گامهای تجاری به همراه تلاشهای مستمر کمیسیون عالی بنگلادش در دهلی نو برای حفظ ارتباط با همتایان هندی، حتی زمانی که دولتهای مربوطه تعاملات دلپذیری نداشتند، انجام شد.
بیشتر بخوانید: بزاله اسموتریچ خواستار الحاق دائمی نوار غزه و لبنان شد
حدود دیپلماسی نرم
با این حال، واقعیت این است که دیپلماسی نرم در نهایت نمیتواند مشکلات سیاسی عمیق را حل کند. انبهها ممکن است لحظاتی از گرم شدن روابط ایجاد کنند، اما نمیتوانند سرنوشت شیخ حسینه را تعیین کنند یا اختلافات مربوط به آبهای مشترک را حل کنند. در جولای ۲۰۲۵، دولت موقت محمد یونس، برنده جایزه نوبل، ۱۰۰۰ کیلوگرم انبه هاریبانگا را به نخستوزیر هند، نریندرا مودی، ارسال کرد و این اقدام بهعنوان سیگنالی از سوی داکا برای حفظ روابط سالم و عملکردی تفسیر شد.
با این حال، مشکلات سیاسی در دو کشور همچنان پابرجا ماندند. حسینه در هند باقی ماند و مقامات داکا به دنبال استرداد او بودند. دو پایتخت به طور مداوم بر سر مدیریت مرزی، حقوق عبور و رفتار با شهروندان بنگلادشی بحث کردند. خدمات ویزا که بهعنوان نشانهای از گرما در روابط دوجانبه شناخته میشود، به حالت تعلیق درآمد و پس از به قدرت رسیدن حزب BNP به رهبری طارق رحمان در فوریه سال جاری دوباره از سر گرفته شد، اما تعداد ویزاهای صادر شده هنوز به سطح قبل از سال ۲۰۲۴ بازنگشته است.
سوالات بیپاسخ در مورد منابع آب مشترک، عدم تعادل تجاری و امنیت منطقهای همچنان بیپاسخ باقی ماندند. در واقع، دیپلماسی نرم، در بهترین حالت، فقط یک شیرینکننده خوشایند است و نمیتواند مشکلات بزرگتر را حل کند.
در این میان، م ریا ض حامدالله، نماینده پیشین بنگلادش در دهلی نو، با برگزاری نمایشگاههای فرهنگی و تلاش برای معرفی نساجی بنگلادشی در فضای هنری هند، به وضوح به این استراتژی نرم پرداخته است. نمایشگاه پارچههای دستباف در آوریل ۲۰۲۶ که ۳۰۰ ساری از بافندگان ماهر در تنگایل و پابنا را به نمایش گذاشت، با استقبال خوبی از سوی پایتخت هند مواجه شد.
این اقدامات فرهنگی در ابتدا موفقیتآمیز به نظر میرسیدند و باعث جذب طراحان و خریداران هندی شدند، اما در نهایت، این روابط فرهنگی نمیتواند به توافقات سیاسی بین دو کشور منجر شود. تفاوت اساسی بین حفظ یک رابطه دیپلماتیک و بازسازی هسته آسیبدیده آن اکنون معیاری برای سنجش وضعیت روابط بنگلادش و هند است.
در نهایت، تلاش برای برگزاری سفر طارق رحمان به دهلی نو و دعوتهای هند برای حضور او در اجلاس BRICS، نشاندهنده نیاز به یک دستور کار قوی و آمادهسازی سیاسی دقیق برای هرگونه تعامل در سطح بالا است. این وضعیت نشان میدهد که روابط بین دو کشور به چه اندازه نیازمند توجه و حل مشکلات اساسی است.
بیشتر بخوانید: زک پولانسکی در هولبورن و سنت پانتراس به دنبال جایگاهی قویتر برای سبزها · بازداشت موقت رهبران اپوزیسیون هند در اعتراض به رئیس کمیسیون انتخابات
الجزارا فارسی
روایت خاورمیانه



