هنری کاگان (Henri Kagan)، شیمیدان ۹۵ ساله فرانسوی و کنسو سوآی (Kenso Soai)، شیمیدان ۷۶ ساله ژاپنی، به خاطر کشف مهمی در زمینه مولکولهای نامتقارن به عنوان برندگان جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۶ معرفی شدند. این اعلامیه روز چهارشنبه توسط آکادمی سلطنتی علوم سوئد صادر شد.
کشفی در زمینه مولکولهای نامتقارن
این دو دانشمند به دلیل کشف اثرات غیرخطی و خودکاتالیزی در سنتز آلی نامتقارن مورد تقدیر قرار گرفتند. یافتههای آنها نشان میدهد که چگونه واکنشهای شیمیایی میتوانند به سمت یک تصویر آینهای مولکولی خاص هدایت شوند. این کشف برای شیمیدانان که در حال طراحی واکنشها برای تولید داروها هستند، بسیار حیاتی است.
بیشتر بخوانید: کشته شدن علی حسن یاسر البازاری در حمله مستوطنان در کرانه باختری
بسیاری از مولکولهای ضروری برای حیات در دو فرم وجود دارند که تصاویر آینهای یکدیگر هستند، مانند دست چپ و راست. با این حال، موجودات زنده تقریباً بهطور انحصاری از یک نسخه استفاده میکنند که به پدیدهای به نام «هموچیرالیته» معروف است. این پدیده در طول بیش از یک قرن شیمیدانان را مشغول کرده است.
اهمیت یافتههای این دو دانشمند
پیتر سُومفای (Peter Somfai)، یکی از اعضای کمیته نوبل شیمی، گفت: «نسخه چپدست دارو میتواند یک اثر داشته باشد و نسخه راستدست میتواند اثر دیگری داشته باشد، و بنابراین ما به روشهایی برای آمادهسازی انتخابی آنها نیاز داریم.» او افزود: «یافتههای برندگان امسال ابزارهای قدرتمندی برای توسعه چنین روشهایی فراهم کرده است.»
هینر لینک (Heiner Linke)، رئیس کمیته، نیز گفت که این دو دانشمند «راهحلی برای معمای شیمیایی که بیش از یک قرن قدمت دارد ارائه دادهاند: اینکه چگونه هموچیرالیته میتواند بهطور خودبخودی ظهور کند.» او واکنشهای شیمیایی توسعه یافته توسط آنها را «شگفتانگیز» توصیف کرد.
سوآی در تماس تلفنی با کنفرانس خبری نوبل اظهار داشت: «این هیجانانگیزترین روز زندگی من است و بسیار خوشحالم که این جایزه را با پروفسور هنری کاگان به اشتراک میگذارم.»
جایزه شیمی نوبل همیشه سومین جایزهای است که در هفته نوبل اهدا میشود و پس از جوایز پزشکی و فیزیک قرار دارد. برنده جایزه ادبیات در روز پنجشنبه معرفی خواهد شد، در حالی که جایزه صلح بهطور گستردهای در روز جمعه انتظار میرود.
بیشتر بخوانید: احمد و دیگر کودکان آواره یمنی، آرزوی بازگشت به مدرسه را دارند · راز جاودانگی طلا؛ کشفی شگفتانگیز در دنیای علم
الجزارا فارسی
روایت خاورمیانه



