توماس جیمز فیلیپس، استاد حقوق دانشگاه آمریکایی قبرس، در یادداشتی در روزنامهای محلی با بررسی روند تازه صلح میان دولت ترکیه و جنبش سیاسی کردها، این روند را فرصتی محدود اما مهم برای انتقال مسئله کردها از میدان نظامی به عرصه سیاسی و دموکراتیک میداند. او با اشاره به این که این تغییر نیاز به اصلاحات سیاسی در ترکیه دارد، هشدار میدهد که در غیر این صورت، این روند میتواند به معاملهای پرهزینه برای کردها تبدیل شود.
تحلیل وضعیت کنونی جنبش کردها
فیلیپس در یادداشت خود وضعیت کنونی جنبش کردها را به تلاش برای برداشتن یک «گام پنج اینچی» تشبیه میکند. او بیان میکند که رهبران کرد، با وجود اهداف بلندپروازانهای چون دموکراسی و حقوق فرهنگی، در شرایط کنونی ناچارند برخی از این بلندپروازیها را کنار بگذارند و به مرحلهای محدودتر اما عملیتر وارد شوند. این تغییر رویکرد به دلیل شرایط منطقهای نیز به وجود آمده است. به گفتهٔ او، کاهش حمایت آمریکا از نیروهای کرد در شمال سوریه و تغییرات در محیط منطقهای و جهانی، رهبران کردها را به اتخاذ رویکردی واقعگرایانهتر سوق داده است.
بیشتر بخوانید: حکم قاضی نجاة أبو شقرا برای حذف علم ایران از حومین الفوقا
آیندهٔ روند صلح و پیامدهای آن
فیلیپس با تأکید بر این که اگر این روند بتواند به مشارکت سیاسی معنادار کردها و تضمین حقوق فرهنگی آنها منجر شود، این امتیازات میتواند ارزش چنین «گام کوچکی» را داشته باشد. او همچنین خاطرنشان میکند که انتقال مسئله کردها به عرصه سیاسی و دموکراتیک میتواند زمینهساز تغییرات عمیقتری در ساختار سیاسی ترکیه باشد و از شدت رویکرد ملیگرایی در این کشور بکاهد.
با این حال، فیلیپس به خطرات موجود در این روند اشاره میکند و زمانبندی سیاسی آن را به عنوان مهمترین مسئله مطرح میکند. او معتقد است که این روند در مقطعی دنبال میشود که رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، به آرای کردها برای انتخابات احتمالی آوریل ۲۰۲۸ نیاز دارد. همین مسئله نگرانی را ایجاد میکند که روند صلح بیش از آنکه بخشی از یک تحول دموکراتیک باشد، به ابزاری برای تأمین منافع سیاسی اردوغان تبدیل شود.
این استاد حقوق، نشانههای روشنی از حرکت دولت به سوی یک تحول دموکراتیک گسترده نمیبیند و برکناری شهرداران منتخب و استفاده سیاسی از دستگاه قضایی را به عنوان نمونههایی از این وضعیت میداند. او همچنین به تحلیلی اشاره میکند که روند موسوم به «ترکیه عاری از تروریسم» را نه نشانهای از تحول دموکراتیک، بلکه توافقی محدود برای کاهش درگیری در چارچوب تداوم اقتدارگرایی در ترکیه میداند.
فیلیپس در ادامه به ارتباط مسئله کردها با قبرس اشاره میکند و به جمله معروف تئوفیلوس جورجیادیس، روزنامهنگار و فعال قبرسی، پرداخته که گفته بود «آزادی قبرس از کوههای کردستان میگذرد». او این عبارت را نشاندهندهٔ پیوند میان مسئله کردها و قبرس میداند و تأکید میکند که حمایت قبرس از کردها نباید ماهیتی معاملهگرایانه داشته باشد.
نویسنده نسبت به سرنوشت این روند ابراز تردید میکند و به این نکته اشاره میکند که آیا این «گام پنج اینچی» میتواند به ایجاد ترکیهای معتدلتر منجر شود یا به نوعی «معامله فاوستی» تبدیل شود. او همچنین به شکست تلاش قبلی صلح در سال ۲۰۱۵ اشاره میکند که پیامدهای خونینی به دنبال داشت و بیان میکند که نتیجهٔ روند کنونی هنوز مشخص نیست.
در نهایت، فیلیپس جمعبندی میکند که هنوز زود است که بتوان گفت آیا «آزادی قبرس از کوههای کردستان میگذرد» یا نه، اما روند کنونی نشان میدهد که تحولات مربوط به مسئله کردها میتواند فراتر از مرزهای ترکیه پیامدهایی برای معادلات منطقهای داشته باشد.
بیشتر بخوانید: نشست ترامپ و شی جینپینگ و چالشهای جهانی در جنوب · اردوغان: مسائل داخلی ایران باید بدون دخالت خارجی حل شود
الجزارا فارسی
روایت خاورمیانه



