به‌روزرسانی زنده·۵ مهر ۱۴۰۵
فوری
ایران تجارت خود را به سمت دریای خزر منتقل می‌کند منبع تصویر: aljazeera.com
اقتصاد

ایران تجارت خود را به سمت دریای خزر منتقل می‌کند

تغییر مسیر تجارت ایران به سمت شمال؛ فرصتی برای رشد اقتصادی یا چالشی جدید؟

توسط
انتشار
زمان مطالعه
۳ دقیقه
بازدید
۳۲,۲۴۱

ایران با توجه به محدودیت‌های ناشی از بلوک دریایی ایالات متحده، به سمت دریای خزر به عنوان راهی جدید برای صادرات و واردات روی آورده است.

خلاصهٔ خبر

  • تغییر مسیر تجارت ایران به سمت شمال؛ فرصتی برای رشد اقتصادی یا چالشی جدید؟
  • این خبر نشان‌دهندهٔ تغییرات اساسی در استراتژی تجاری ایران به دلیل محدودیت‌های ناشی از تنش‌های بین‌المللی است.
  • کاهش سطح آب دریای خزر به طور متوسط سالانه بیش از ۲۰ سانتی‌متر
  • کاهش ظرفیت پذیرش کشتی‌ها از ۶۰۰۰ تن به ۴۰۰۰ تن در بنادر شمالی ایران

ایران در پی محدودیت‌های ناشی از بلوک دریایی ایالات متحده در بنادر جنوبی خود، به سمت دریای خزر به عنوان یک گزینه جدید برای صادرات نفت و واردات کالاها روی آورده است. این تغییر استراتژیک در شیوه تجارت، به ویژه در پی ناکامی تلاش‌های دیپلماتیک برای حل تنش‌ها با ایالات متحده و اسرائیل، صورت می‌گیرد.

چالش‌های تجاری در دریای خزر

دریای خزر، بزرگ‌ترین دریای محصور در جهان، با کشورهای ایران، روسیه، آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان مشترک است. با این حال، مشکلاتی همچون کاهش سطح آب در این دریا، چالش‌های جدی برای تجارت دریایی به وجود آورده است. به گفتهٔ شهرام فدکار، مدیرکل دفتر حفاظت از اکوسیستم‌های دریایی و سواحل سازمان حفاظت محیط زیست ایران، سطح آب دریای خزر در چند سال اخیر به طور متوسط سالانه بیش از ۲۰ سانتی‌متر کاهش یافته است.

این کاهش سطح آب تأثیرات منفی بر تجارت میان کشورهای حاشیه دریای خزر، از جمله ایران، داشته است. به عنوان مثال، بنادر شمالی ایران که قبلاً قادر به پذیرش کشتی‌های با ظرفیت ۶۰۰۰ تن بودند، اکنون تنها می‌توانند کشتی‌های با ظرفیت ۴۰۰۰ تن را پذیرش کنند.

ترافیک سنگین در مرزهای زمینی

تغییرات در فعالیت‌های لجستیکی همچنین فشار زیادی بر مرزهای زمینی ایران وارد کرده است. در مرز نوروز با ارمنستان، تا ۱۸۰۰ کامیون به مدت چند روز برای ورود به ایران صف می‌کشند. در سایر پایانه‌ها، زمان انتظار برای ورود به ایران به ۱۰ تا ۱۵ روز می‌رسد. ولی کلاجی، نویسنده و محقق مستقل در ایران، دلیل این ترافیک را تنها به جابجایی بار به جاده‌های ایران مربوط نمی‌داند و به محدودیت‌های ظرفیت پایانه‌ها و زیرساخت‌های جاده‌ای اشاره می‌کند.

در حال حاضر، در حالی که هیچ حمله نظامی فعالی در شمال علیه منافع ایران وجود ندارد، تغییرات لجستیکی فشار زیادی به مرزهای زمینی وارد کرده و موجب ترافیک سنگین در پایانه‌های مرزی شده است.

ایران همچنین در تلاش است تا ارتباطات ریلی با قفقاز جنوبی را بازسازی کند. خط آهن جلفا-نخجوان که بخشی از شبکه ریلی دوران شوروی در قفقاز جنوبی است، به روند صلح بین ارمنستان و آذربایجان وابسته است. این مسیر به عنوان یک کریدور ترانزیتی مهم می‌تواند به افزایش حجم تجارت و ترانزیت کمک کند.

با اینکه مقامات ایرانی هنوز جزئیاتی دربارهٔ کالاها و حجم تجارت منتقل شده به سمت شمال ارائه نکرده‌اند، شواهدی از این تغییر به ویژه در واردات کالاهای اساسی مشاهده می‌شود. محمد شکیبی‌نسب، رئیس سازمان بنادر و دریانوردی ایران، اعلام کرده است که سهم بنادر شمالی ایران از حمل و نقل کالاهای اساسی از ۱۸ درصد به ۳۰ درصد افزایش یافته است.

در نهایت، با توجه به نزدیکی بنادر شمالی به شهرهای بزرگ ایران، نظیر تهران و اصفهان، این تغییر می‌تواند هزینه‌های حمل و نقل را کاهش دهد و به بهبود شرایط اقتصادی در این منطقه کمک کند. ایران در حال تلاش برای اتمام بخش‌های ناقص راه‌آهن رشت-آستارا است که پروژه‌ای استراتژیک با روسیه به شمار می‌رود.

منبع: aljazeera.com

چرا این خبر مهم است؟

این خبر نشان‌دهندهٔ تغییرات اساسی در استراتژی تجاری ایران به دلیل محدودیت‌های ناشی از تنش‌های بین‌المللی است. انتقال تجارت به دریای خزر می‌تواند به عنوان یک راهکار برای کاهش وابستگی به بنادر جنوبی و بهبود شرایط اقتصادی در شمال کشور تلقی شود. با این حال، چالش‌های طبیعی و لجستیکی موجود در این مسیر می‌تواند مانع تحقق این اهداف شود.

پیشینه

دریای خزر به عنوان بزرگ‌ترین دریای محصور در جهان، بستر تجارت میان کشورهای حاشیه‌ای خود را فراهم می‌کند. با این حال، کاهش سطح آب در این دریا و مشکلات لجستیکی در مرزهای زمینی، به چالش‌هایی برای تجارت دریایی و زمینی ایران تبدیل شده است. در این شرایط، ایران در تلاش است تا ارتباطات ریلی و زیرساخت‌های لازم را برای تسهیل تجارت بهبود بخشد.

اعداد مهم

– کاهش سطح آب دریای خزر به طور متوسط سالانه بیش از ۲۰ سانتی‌متر
– کاهش ظرفیت پذیرش کشتی‌ها از ۶۰۰۰ تن به ۴۰۰۰ تن در بنادر شمالی ایران
– افزایش سهم بنادر شمالی ایران از حمل و نقل کالاهای اساسی از ۱۸ درصد به ۳۰ درصد

اشتراک‌گذاری WhatsApp Telegram X Facebook