ایران در پی محدودیتهای ناشی از بلوک دریایی ایالات متحده در بنادر جنوبی خود، به سمت دریای خزر به عنوان یک گزینه جدید برای صادرات نفت و واردات کالاها روی آورده است. این تغییر استراتژیک در شیوه تجارت، به ویژه در پی ناکامی تلاشهای دیپلماتیک برای حل تنشها با ایالات متحده و اسرائیل، صورت میگیرد.
چالشهای تجاری در دریای خزر
دریای خزر، بزرگترین دریای محصور در جهان، با کشورهای ایران، روسیه، آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان مشترک است. با این حال، مشکلاتی همچون کاهش سطح آب در این دریا، چالشهای جدی برای تجارت دریایی به وجود آورده است. به گفتهٔ شهرام فدکار، مدیرکل دفتر حفاظت از اکوسیستمهای دریایی و سواحل سازمان حفاظت محیط زیست ایران، سطح آب دریای خزر در چند سال اخیر به طور متوسط سالانه بیش از ۲۰ سانتیمتر کاهش یافته است.
بیشتر بخوانید: افزایش نرخ فقر به ۳۲.۳ درصد در آرژانتین تحت ریاستجمهوری خاویر میلهی
این کاهش سطح آب تأثیرات منفی بر تجارت میان کشورهای حاشیه دریای خزر، از جمله ایران، داشته است. به عنوان مثال، بنادر شمالی ایران که قبلاً قادر به پذیرش کشتیهای با ظرفیت ۶۰۰۰ تن بودند، اکنون تنها میتوانند کشتیهای با ظرفیت ۴۰۰۰ تن را پذیرش کنند.
ترافیک سنگین در مرزهای زمینی
تغییرات در فعالیتهای لجستیکی همچنین فشار زیادی بر مرزهای زمینی ایران وارد کرده است. در مرز نوروز با ارمنستان، تا ۱۸۰۰ کامیون به مدت چند روز برای ورود به ایران صف میکشند. در سایر پایانهها، زمان انتظار برای ورود به ایران به ۱۰ تا ۱۵ روز میرسد. ولی کلاجی، نویسنده و محقق مستقل در ایران، دلیل این ترافیک را تنها به جابجایی بار به جادههای ایران مربوط نمیداند و به محدودیتهای ظرفیت پایانهها و زیرساختهای جادهای اشاره میکند.
در حال حاضر، در حالی که هیچ حمله نظامی فعالی در شمال علیه منافع ایران وجود ندارد، تغییرات لجستیکی فشار زیادی به مرزهای زمینی وارد کرده و موجب ترافیک سنگین در پایانههای مرزی شده است.
ایران همچنین در تلاش است تا ارتباطات ریلی با قفقاز جنوبی را بازسازی کند. خط آهن جلفا-نخجوان که بخشی از شبکه ریلی دوران شوروی در قفقاز جنوبی است، به روند صلح بین ارمنستان و آذربایجان وابسته است. این مسیر به عنوان یک کریدور ترانزیتی مهم میتواند به افزایش حجم تجارت و ترانزیت کمک کند.
با اینکه مقامات ایرانی هنوز جزئیاتی دربارهٔ کالاها و حجم تجارت منتقل شده به سمت شمال ارائه نکردهاند، شواهدی از این تغییر به ویژه در واردات کالاهای اساسی مشاهده میشود. محمد شکیبینسب، رئیس سازمان بنادر و دریانوردی ایران، اعلام کرده است که سهم بنادر شمالی ایران از حمل و نقل کالاهای اساسی از ۱۸ درصد به ۳۰ درصد افزایش یافته است.
در نهایت، با توجه به نزدیکی بنادر شمالی به شهرهای بزرگ ایران، نظیر تهران و اصفهان، این تغییر میتواند هزینههای حمل و نقل را کاهش دهد و به بهبود شرایط اقتصادی در این منطقه کمک کند. ایران در حال تلاش برای اتمام بخشهای ناقص راهآهن رشت-آستارا است که پروژهای استراتژیک با روسیه به شمار میرود.
بیشتر بخوانید: توافق تاریخی شهردار ممدانی با DoorDash برای پرداختهای معوقه به کارگران · ایران طرح هفتروزه برای پایان جنگ و بازگشایی هرمز را ارائه کرد
الجزارا فارسی
روایت خاورمیانه



